" ਪਿਆਰ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ "

" ਪਿਆਰ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ "

ਇਹ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਫਲਸਫਾ ਸੀ ਵੀ ਅਤੇ ਹੈ ਵੀ  , ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਨੇਂ ਨਿਰਾ ਪਰਚਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ , ਸਗੋਂ ਏਸ ਫਲਸਫੇ ਉੱਤੇ ਆਪ ਵੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹਨੁਮਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ! ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਸ਼ਕ ਸਨ ! ਸੁਥਰਾ , ਸੁਚੱਜਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ! ਓਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਰੀਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ! ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਇੱਕ ਇਬਾਦਤ ਸੀ !

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ  " ਪਿਆਰ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ " ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ , ਇੱਕ ਮਰਦ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ! ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਆਰ ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ ! ਇਨਸਾਨ ਵਲੋਂ , ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ  ਵਿੱਚਲੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋਈ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ !  ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਾਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ !

ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਲੇਖ , " ਸਦੀਵੀ ਔਰਤ " ਵਿੱਚ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਨੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨੇਂ ਰੂਹ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਰੱਖਿਆ ਹੈ !  ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸਨੇ ਮਰਦ ਦੀ ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ  ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਰੂਹ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਅੱਧ , ਕੁਦਰਤ ਨੇਂ ਔਰਤ ਦੀ ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ ! ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਧੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ! ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿੱਚ , ਮਰਦ ਨੂੰ , ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਸਦੀਵੀ  ਔਰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ , ਸੰਪੂਰਣ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ! ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨ ਚਿੰਦੀ ਸਦੀਵੀ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ , ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਾਲ , ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਚਾਲ , ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਚੇਹਨ ਚੱਕਰ , ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਡੀਲ ਡੌਲ , ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਮਿਆਰ , ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਕ ! ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ ਕਿ , ਕੁਦਰਤ ਨੇਂ ਇਹ ਰਚਨਾ ਹੀ ਇਸ ਢੰਗ ਦੀ ਰਚਾਈ ਹੈ , ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਰਦ ਜਾਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਰੂਹ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਨੂੰ , ਕਿਣਕਾ ਕਿਣਕਾ ਕਰਕੇ , ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਖੇਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ! ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਨੂੰ ਟੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤ੍ਰਾਂਹ ਔਰਤ ਨਿਰੰਤਰ , ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਟੋਲ ਰਹੀ ਹੈ ! ਇਸੇ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਖੋਹ ਨੂੰ , ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ , ਪਿਆਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ !

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਭ੍ਹ ਤੋਂ ਹਸੀਨ ਘੜੀਆਂ , ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ  ਬਿਤਾਈਆਂ ਘੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ !

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਭਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ , ਇਹ ਪਿਆਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਦਾ ਮਹੁਤਾਜ ਨਹੀਂ ! ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ! ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ !

ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ! ਇਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਧਰਾਤਲ , ਸੂਬਾਈ-ਪ੍ਰਾਂਤਕ , ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ , ਨਾ ਬੋਲੀ , ਨਾ ਜਾਤ , ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਮਾਤ ਦਾ ਮਹੁਤਾਜ ਹੈ ! ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਬੱਸ ਇੱਕ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਧਾਗਾ ਹੈ , ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ , ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ , ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ! ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਵ ਸਾਂਝ ਦੇ  , ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ !

ਬੱਸ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ , ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਖੁਸਬੂ ਹੀ ਹੈ , ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇਂ ਮਾਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ! ਜੋ ਸਿਰਫ਼ , ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ , ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਥ , ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਤੀਕਰ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ !  ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ  , ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਤੀਕਰ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ !

ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਾਨਣਾ ਹੀ ਇੱਕ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ , ਉਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ  ਨਹੀਂ !

ਇਸ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਹ ਹੈ , ਕਿ , ਇਹ ਕੋਈ ਖਿਆਲੀ-ਪੜਾਓ ਵਾਲੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਨਹੀਂ ! ਇਸ ਉੱਤੇ ਜੀਵੀਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ !  ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਜੀਅ ਕੇ ਗਏ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਨ ! ਇਸ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀ ਸਮਝ , ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਾਲੀ , ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਦਵਾਈ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਜੀਵਨ ਸੇਧ ਵੀ ! 

ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਧਾਰਣਾ ਮੁਤਾਬਕ , ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ , ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗਜ਼ਲ ਦੇ ਦੋ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸ਼ੇਯਰ ਹਨ ! ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ , ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚਲੀ  ਇੱਕ ਸਮਤਾ ਹੈ ! ਇੱਕ symphony ਹੈ ! ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਧਿਰ , ਜਦੋਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ , ਤਾਂ , ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ , ਸਗੋਂ , ਇੱਕ ਸਰਾਪ ਹੋ  ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ ! ਇੱਕ ਬੇਸੁਰਾ ਰੌਲਾ ਹੋ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ !

ਆਓ ਦੋਸਤੋ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖੀਏ !

ਸੁਖੀ ਵੱਸੋ

ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ
29/06/2014